Bezpieczeństwo podczas pozyskiwania drewna na potrzeby gospodarstwa rolnego

Według prowadzonej przez KRUS statystyki, w 2022 w grupie „pochwycenie i uderzenie przez części ruchome maszyn  i urządzeń odnotowano 1208 wypadków (11,4%). Najwięcej pochwyceń i uderzeń przez części ruchome maszyn i urządzeń nastąpiło podczas pracy z pilarkami i innymi maszynami skrawającymi (570 wypadków).

Wycinka drzew z użyciem ostrych narzędzi, takich jak pilarki, siekiery i piły, wiąże się z ryzykiem poważnych w skutkach wypadków. Przyczyny wypadków to najczęściej:

• Niewłaściwy sposób ścinki i obalania drzew (niewłaściwa organizacja stanowiska pracy, nieporządek w miejscu pracy, brak koordynacji przy pracy zespołowej);
• Brak podstawowej wiedzy o zasadach pracy narzędziami do pozyskiwania drewna (np. nieprawidłowe trzymanie pilarki łańcuchowej);
• Demontaż fabrycznych systemów bezpieczeństwa w pilarkach łańcuchowych lub tarczowych;
• Praca w nieodpowiedniej lub niewłaściwie założonej odzieży ochronnej oraz brak zabezpieczeń wzroku i słuchu;
• Stan psychofizyczny rolnika (stan zdrowia uniemożliwiający bezpieczną pracę, wykonywanie pracy po spożyciu alkoholu, zmęczenie, stres)

Przepisy dotyczące zasad dopuszczalnej wycinki drzew określa ustawa z dnia  16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Oto kilka z nich:

• Możesz wyciąć drzewo tylko wtedy, gdy rośnie na należącym do ciebie terenie (lub za zgodą właściciela terenu)
• Bez zgłoszenia możesz wyciąć drzewo, jeśli jego obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza 50 cm (z nielicznymi wyjątkami gatunkowymi)
• Bez zgłoszenia możesz wyciąć drzewo owocowe – chyba że rośnie na terenie wpisanym do rejestru zabytków
• Należy upewnić się, czy na drzewie które planujesz wyciąć nie bytują zwierzęta lub rośliny objęte ochroną gatunkową
• Zgłoszenie przyjmuje, bez pobierania jakichkolwiek opłat, wójt, burmistrz albo prezydent miasta 

Rolniku ograniczaj ryzyko wypadku i przestrzegaj zasad podczas wycinki:

• Ustal zasady porozumiewania się z drugą osobą.
• Stosuj pozycję kuczną przy cięciu (zgięte nogi w kolanach).
• Trzymaj oburącz piłę. Nie tnij na wysokości powyżej ramion.
• Nie pracuj pilarką stojąc na drabinie. Nie tnij końcówką prowadnicy.
• Określ kierunek obalania drzew. Wyznacz i oczyść ścieżki oddalania się.
• Stosuj klin rozszczepiający ( kontrola kierunku w którym drzewo ma upaść).
• Używaj odpowiednich narzędzi przy zawiśnięciu drzewa: dzwignio-obracak, kleszcze, drągi o odpowiedniej grubości.
• Usuń po ścince połamane gałęzie.

Rolniku, pamiętaj, jeśli twój stan psychofizyczny nie jest najlepszy, nie przystępuj do pracy. Nie dopuszczaj dzieci do prac z ostrymi narzędziami. Odpowiedzialne i przewidujące zagrożenia działanie z odpowiednio przygotowanymi narzędziami ograniczy ryzyko wypadku. Chrońmy siebie oraz najbliższych.

Marek Rusak, Kierownik PT KRUS w Trzebnicy

Źródła:

1. Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r.
2. Broszura KRUS „Bezpieczne pozyskiwanie drewna na potrzeby gospodarstwa rolnego”
3. „Zasady ochrony zdrowia i życia w gospodarstwie rolnym”, Warszawa 2021